How `social´ is
Turkey?

Blog

"Büyükanne Projesi": Türkiye Hükümeti´nin Kadınları İşgücü Piyasasına Dahil Etme Denemeleri

Nisan 2017 referandumundan birkaç gün önce Türkiye Hükümeti, medyanın ve kamuoyunun da gösterdiği büyük bir ilgiyle "Büyükanne Projesi"ni hayata geçirdi. Torunlarına bakan 100.000´den fazla büyükanne arasından seçilen 6.500 kişi, bu pilot proje kapsamında 425 TL almaya başladı. Baba ve büyükbabaların söz konusu edilmediği bu program dahilinde, torunlarına bakan büyükannelerin bu aylığı almasının en önemli şartı olarak ise annelerin çalışıyor olması gösterilmekte. Büyükannelere verilmeye başlanan bu aylıkların Türkiye´de görülen sosyal politika alanındaki gelişmeleri sembolize edip etmediği ise "Avrupa bağlamında Türkiye´nin sosyal güvenlik sistemi" projesinin cevaplandırmaya çalıştığı sorulardan biridir.

"Büyükanne Projesi"yle birlikte toplumsal değişime bir şekilde karşılık vermeye çalışan hükümet, Akdeniz ülkelerinin tümünde görüldüğü üzere çocuk bakımı konusunda geleneksel geniş aileye büyük bir rol yüklemektedir. Geniş aile konsepti eski önemini yitirmekte olsa da, Türkiye´de kadınların ev ve iş arası seçim yapmak zorunda olduğunda evde kalmayı tercih etmesi, kadın istihdamının az olmasına sebebiyet vermektedir. Bu nedenle günümüzde çalışma ve aile hayatı birlikte yürümesi oldukça zor iki alan olarak süregelmektedir.

Sosyal Politikalar ve Aile Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya´ya göre hükümet, büyükannelere yapılan ödemelerle hem geleneksel geniş aileyi güçlendirmek hem de kadın istihdamını arttırmayı amaçlamaktadır. Bu sebepten projeye "Kadın İstihdamının Desteklenmesi için Büyükanne Projesi" ismi verilmiştir.

Bu projenin amacına ulaşıp ulaşamadığını söylemek için henüz erken olsa da, projenin konseptinin henüz tam oturmamış olduğu şimdiden söylenebilir. Örneğin, projede 65 yaşının altındaki büyükanneler seçilip desteklenmektedir. Bu uygulamayla birlikte yaşlı kadınların istihdamının engellenip engellenmediği ise kamuoyu ve medya tarafından henüz tartışılmamış bir konu olarak kalmaktadır. Bu açıdan bakıldığında, büyükannelerin bu şekilde istihdamdan uzak kalması projenin asıl amacıyla çeliştiğini göstermektedir. Hükümete yakın medyanın "dünyada bir ilk" olarak gördüğü bu uygulama aynı zamanda alışılmadık finansal kaynakları sebebiyle eleştirel yorumları üzerine çekmiştir. Bazı gözlemcilere göre ise projenin kısmen sendikalar ve işveren temsilcileri tarafından desteklenmesi "Türkiye’de bir ilk". "Büyükanne Projesi" yerine gündüz bakım evlerine yoğunlaşılması gerekliliği ise yöneltilen eleştirilerden bir diğeridir.

"Büyükanne Projesi" farklı açılardan dikkate değer olmakla birlikte devletin sırasıyla aile ve toplumsal cinsiyet alanlarındaki varlığını görmek açısından da büyük önem teşkil etmektedir. "Avrupa bağlamında Türkiye´nin sosyal güvenlik sistemi" projesi kapsamında bizi, özellikle "Büyükanne Projesi" gibi sosyal programların Türkiye Devleti´nin gittikçe daha fazla sosyal devlet olmasına işaret edip etmediği ilgilendirmektedir. Sosyal devlet olmanın şartı, devletin vatandaşlarına sosyal haklarını sağlamasından geçmektedir. Bu açıdan Sosyal Güvenlik ve Çalışma Bakanı´nın bu programı bir sosyal hak olarak görmemesi oldukça düşündürücüdür. Müezzinoğlu´nun ifade ettiği üzere söz konusu program "bir emek hakkı değil", aksine büyükannelere verilmiş bir "ikramiye"dir.



Haberler

13.11.2019: Berlin'de Blickwechsel konferansı düzenlenecek.